Төле би жау шапқыншылығы кезінде киіз үйін жықпай, шаңыраққа ұя салған қарлығаштың балапандарын қорғап қалғаны үшін Қарлығаш әулие атанған. Оның бұл әрекеті мейірімділіктің, даналықтың және табиғатқа деген құрметтің символына айналды. Халық оның әділдігі мен ізгілігін жоғары бағалап, осы ерекше есімді берген болатын.
Ел басына күн туған қиын-қыстау заманда халық жаудан қашып, үдере көше бастайды. Алайда Төле би өз үйін жықпай, орнында қалып қояды. Жау әскерінің басшысы келіп, оның неге кетпегенін сұрағанда, би былай деп жауап береді:
Бұл сөзден кейін жау басшысы бидің даналығына тәнті болып, оның ауылына тиіспеуге бұйрық береді. Осы оқиғадан кейін бидің есіміне "Қарлығаш әулие" тіркесі қоса айтыла бастады.
Төле бидің халық жадында сақталуына оның тек бір оқиғасы емес, жан-жақты тұлғалық қасиеттері әсер етті. Төмендегі кестеде оның негізгі ұстанымдарын салыстырып көрейік:
| Қасиеті | Сипаттамасы | Маңызы |
|---|---|---|
| Әділдік | Дау-шарларды шешудегі туралық пен бейтараптық. | Халықтың сенімі мен ел бірлігін нығайту. |
| Мейірімділік | Тірі жан иесіне, тіпті кішкентай құсқа деген жанашырлық. | "Қарлығаш әулие" атануына негіз болған басты қасиет. |
| Даналық | Сөздің жүйесін тауып, жауды ақылымен жеңу. | Қантөгіссіз бейбітшілік орнату стратегиясы. |
Халық түсінігінде қарлығаш - өте киелі құс. Оның би есімімен байланыстырылуының бірнеше терең себебі бар:
Осылайша, Қарлығаш әулие есімі тек бір тұлғаның аты емес, бүкіл халықтың даналығы мен ізгілігінің ортақ символы болып қала бермек. Оның өмірі мен істері кейінгі ұрпақ үшін адамгершілік пен парасаттылықтың мектебі іспеттес.