Ауаның құрамында не бар

Ауаның құрамында не бар?

Ауа - бұл бізді қоршаған, тіршілік үшін аса қажетті газ қоспасы. Оның негізгі бөлігін азот пен оттегі құрайды, сонымен қатар аргон, көмірқышқыл газы және басқа да шамалы мөлшердегі газдар бар. Ауаның дәлме-дәл құрамы әртүрлі факторларға байланысты өзгеруі мүмкін.

Ауаның негізгі компоненттері

Ауаның құрамындағы ең көп тараған газдар:

Азот (N₂): Шамамен 78%. Бұл газ ауаны сұйылтады және жану процестерін тежеуге көмектеседі.
Оттегі (O₂): Шамамен 21%. Тірі ағзалардың тыныс алуы мен жану үшін қажет.
Аргон (Ar): Шамамен 0.9%. Бұл инертті газ, ол химиялық реакцияларға қатыспайды.

Аз мөлшердегі газдар

Ауаның қалған 1%-дан аз бөлігін келесі газдар құрайды:

Көмірқышқыл газы (CO₂): Шамамен 0.04%. Өсімдіктер үшін фотосинтез процесінде маңызды, сондай-ақ парниктік эффектіге ықпал етеді.
Неон (Ne), Гелий (He), Криптон (Kr), Ксенон (Xe): Бұл инертті газдар өте аз мөлшерде кездеседі.
Су буы (H₂O): Ауадағы су буының мөлшері ауа райына және температураға байланысты үнемі өзгереді.
Басқа газдар: Метан, озон, азот оксидтері сияқты газдар өте аз мөлшерде кездеседі.

Ауа құрамының өзгеру факторлары

Ауаның құрамы әртүрлі факторларға байланысты өзгеруі мүмкін:

Биіктік: Биіктік артқан сайын оттегінің мөлшері азаяды.
Ластану: Өнеркәсіптік қызмет, көліктердің шығарындылары ауа құрамындағы зиянды газдардың мөлшерін арттырады.
Табиғи процестер: Вулкандық атқылаулар, өрттер ауа құрамын өзгерте алады.

Ауаның құрамын анықтау әдістері

Ауаның құрамын анықтау үшін бірнеше әдістер қолданылады. Әр әдістің өзіндік артықшылықтары мен кемшіліктері бар.

Әдіс	Сипаттамасы	Артықшылықтары	Кемшіліктері
Газды хроматография	Газдарды олардың молекулярлық қасиеттеріне байланысты бөліп, анықтайды.	Өте дәл, көптеген компоненттерді анықтай алады.	Арнайы жабдық пен мамандарды талап етеді.
Масс-спектрометрия	Молекулалардың масса-заряд қатынасын өлшеу арқылы компоненттерді анықтайды.	Жоғары сезімталдық, қысқа уақытта нәтиже береді.	Қымбат жабдық, интерпретациялау қиын болуы мүмкін.
Химиялық титрлеу	Белгілі бір компонентпен реакцияға түсетін титрлеуші затты қолданып, оның мөлшерін анықтайды.	Қарапайым және арзан әдіс.	Тек белгілі бір компоненттерді анықтай алады, дәлдігі төмендеуі мүмкін.