Ғылыми этика дегеніміз не

Ғлыми этика дегеніміз не?

Ғлыми этика - ғылымның дамуы мен қолданылуында адамгершілік, жорамал мен жауапкершілік принципін қамтамасыз етуге бағытталған құндылықтар жиегі. Ғылымның нәтижелері адам баласына пайдалы болған соң, оның құрбандары мен зияндеу салқындарына жол жоқ екені шарт. Ғылыми зерттеулерде адамның құқықтарына, қауіпсіздігіне, әделеттілікке, ашықтыққа назар аудару керек.

Ғлыми этиканың негізгі принципі

Жауапкершілік: Ғылыми зерттеулердің нәтижелері мен олардың әлеуетті салқындарының жауаптылығы.
Адамгершілік: Зерттеулердің адамдардың құқықтары мен намысына тигізетін емес екені.
Ашықтық: Зерттеулердің нәтижелері мен жорамалдарының ашылған және тексеруге болады екені.
Жорамал: Зерттеулердің жорамалдарының дürüst және объективті екені.

Ғылыми этика саласындағы бағыттар

Зерттеулерде адамдарды зерттеу этикасы: Зерттеулерден өмірі мен денсаулығына қауіп тудыратын зерттеулерде адамдардың құқықтарын қамтамасыз ету.
Жорамал этикасы: Зерттеулердің нәтижелерін ашық және объективті таңдау.
Денсаулық сақтау этикасы: Денсаулық сақтау саласындағы зерттеулер мен емхана практикасында пациенттердің құқықтарын қамтамасыз ету.

Қорытынды

Әдіс	Артықшылықтары	Қысқаша кемшіліктері
Квази-эксперименттік зерттеулер	Реалістік жағдайларды симуляциялайды, зерттеушінің бақылауын сақтайды.	Жорамалды анықтау қиын, нәтижелерді салыстыру мүмкін емес.
Кестелік зерттеулер	Адамдарды зерттеулерге тартымайды, статистикалық талдауға қолайлы.	Жорамалды анықтау қиын, зерттеулердің нәтижелерінің себептілігін анықтау қиын.
Эксперименттік зерттеулер	Жорамалды анықтауға мүмкіндік береді, зерттеулердің нәтижелерінің себептілігін анықтауға мүмкіндік береді.	Реалістік жағдайларды симуляциялау мүмкін емес, зерттеушінің бақылауы зерттеу нәтижелерін әсер етуі мүмкін.