Енлик доп минус
Енділік доп минус
Енділік доп минус - бұл бұрыс ойлаудың бір түрі, онда адам белгілі бір жағдайдың ең нашар сценарийін ойлап, соған сүйене отырып, басқа мүмкін болатын нәтижелерді елемейді. Бұл ойлау үлгісі жиі мазасыздық пен қорқынышқа әкеледі.
Енділік доп минус дегеніміз не?
Енділік доп минус - бұл адамның тек жағымсыз ойларды ғана көріп, жақсы жақтарын елемейтін когнитивті бұрмалаушылық. Бұл "егер ең нашар жағдай орын алса, онда бәрі бітті" деген сияқты ойлау. Бұл, әсіресе, стресстік немесе белгісіз жағдайларда жиі кездеседі.
Енділік доп минустың себептері
Бұл ойлау үлгісінің бірнеше себептері болуы мүмкін:
- Тәжірибе: Бұрын болған жағымсыз оқиғалар адамды болашақта да солай болатынына сендіруі мүмкін.
- Мазасыздық: Жоғары деңгейдегі мазасыздық адамды әрқашан ең нашар сценарийді күтуге итермелейді.
- Өз-өзіне сенімсіздік: Адам өзінің қиындықтарды жеңу қабілетіне сенбесе, жағымсыз нәтижелерді елестетеді.
- Ақпараттың жетіспеушілігі: Жағдай туралы толық ақпарат болмағанда, ми бос орындарды жағымсыз ойлармен толтыруы мүмкін.
Енділік доп минустың салдары
Бұл ойлау үлгісі әртүрлі жағымсыз салдарларға әкелуі мүмкін:
- Эмоционалдық әсер: Үрей, қорқыныш, өкініш және үмітсіздік сезімдерін тудырады.
- Мінез-құлыққа әсер: Адам жаңа мүмкіндіктерді жіберіп алуы немесе белгілі бір әрекеттерден бас тартуы мүмкін.
- Шешім қабылдауға әсер: Дұрыс шешім қабылдау қиындайды, себебі тек жағымсыз нұсқалар ғана ескеріледі.
- Қарым-қатынастарға әсер: Басқаларға сенімсіздік немесе жағымсыз көзқарас қалыптасуы мүмкін.
Енділік доп минусты жеңу жолдары
Бұл ойлау үлгісінен құтылуға көмектесетін бірнеше әдіс бар:
Енділік доп минусты жеңу әдістерін салыстыру
| Әдіс | Сипаттамасы | Артықшылықтары | Кемшіліктері |
|---|---|---|---|
| Ойды тексеру | Жағымсыз ойлардың шындыққа қаншалықты сәйкес келетінін сараптау. | Шындыққа жақындауға көмектеседі, объективтілікті арттырады. | Уақытты талап етеді, кейде қиын болуы мүмкін. |
| Балама ойлау | Жағымсыз сценарийлермен қатар, жақсы және орташа сценарийлерді де қарастыру. | Позитивті көзқарасты қалыптастырады, стрессті азайтады. | Жағымсыз ойлардың күшті болған жағдайда тиімділігі төмендеуі мүмкін. |
| Әрекет ету | Жағымсыз ойларға қарамастан, белгілі бір әрекеттерді жасау. | Тәжірибе арқылы сенімділікті арттырады, нәтижелерді өзгертуге мүмкіндік береді. | Сәтсіздік жағдайында жағымсыз ойлар күшеюі мүмкін. |
| Маман көмегі | Психолог немесе терапевтпен жұмыс істеу. | Терапевттің кәсіби көмегі арқылы ойлау үлгілерін тереңірек түсінуге болады. | Уақыт пен қаржыны талап етеді. |