Көне түркі жазуының қалыптасқан уақыты
Көне түркі жазуының қалыптасқан уақыты
Көне түркі жазуының қалыптасуы - бұл ұзақ және кезегімен өр тарихы. Бұл процесстің басында жазудың жеке-текшелерден тұратын жүйесі болды, кейіннен олар біркешкі әрі тұрақты жазу жүйесіне айналды. Қалыптасу уақытында жазудың әріптері, жазу тәсілдері және жазудың орнын анықтау шарттары өзгерді.
Жазудың пайда болуы
- Бірінші қадамдар: Жазудың пайда болуындағы бірінші қадамдар - бұл жазудың жеке-текшелерден тұратын жүйесі.
- Жазудың функциясы: Осы жүйе тек хат таңбаларын ғана емес, сонымен қатар оларды жазу үшін белгілі бір тәсілдерді де қосатын болды.
- Жазудың мақсаты: Жазудың пайда болуының мақсаты - ақпаратты сақтау және тарату, сонымен қатар мәдени мұрады сақтау болып табылады.
Жазудың даму бағыттары
- Әріптердің өзгеріп отыруы: Көне түркі жазуының даму бағытында әріптердің құрылысы және пішіні өзгеріп отырып, жаңа әріптер пайда болды.
- Жазу тәсілдерінің дамуы: Жазу тәсілдерінің дамуымен бірге жазудың орнын анықтау шарттары да өзгерді.
- Жазудың орнын анықтау шарттары: Жазудың орнын анықтау шарттарының өзгеріп отыруы жазудың дамуына ықпал етіп отыр.
Жазудың қалыптасуы
Қалыптасудың негізгі кезеңдері
- Бірінші кезең: Жазудың жеке-текшелерден тұратын жүйесінен біркешкі жазу жүйесіне ауысу.
- Екінші кезең: Жазудың әріптері, жазу тәсілдері және жазудың орнын анықтау шарттарының тұрақтылығы.
- Үшінші кезең: Көне түркі жазуының толық қалыптасуы және қолданылуы.
Салыстыру кестесі
| Әдіс |
Жазу жүйесі |
Жазудың орнын анықтау шарттары |
| Бірінші |
Жек дала жазуы |
Жек дала жазуында әріптердің пішіні жеке-текшелерден тұрады. |
| Екінші |
Қыпшақ жазуы |
Қыпшақ жазуында әріптердің пішіні жазықтықтарынан тұрады. |
| Үшінші |
Өзбек жазуы |
Өзбек жазуында әріптердің пішіні шеңберлерден тұрады. |