Безгек на русском

Малярия: Жұқпалы Аурудың Себептері, Белгілері және Емі

Малярия - бұл паразиттер тудыратын және жұқпалы масалар арқылы таралатын қауіпті ауру. Ол әлемнің көптеген аймақтарында кездеседі және денсаулыққа елеулі қауіп төндіреді. Аурудың белгілеріне қызба, қалтырау, бас ауруы және бұлшықет ауруы жатады. Емдеу және алдын алу шаралары өмірді сақтап қалу үшін өте маңызды.

Малярия дегеніміз не?

Малярия - жұқпалы ауру, оны Plasmodium тектес бір жасушалы паразиттер тудырады. Бұл паразиттер адамдарға жұқтырған Anopheles масаларының шағуы арқылы беріледі. Паразиттер адам ағзасына енгеннен кейін бауырға өтіп, көбейеді, содан кейін қан жасушаларына шабуыл жасайды, бұл аурудың айқын белгілерін тудырады.

Малярияның Себептері

Малярияның негізгі себебі - Plasmodium паразиттері. Адамдарға жұғу келесі жолдармен жүреді:

Жұқтырған масаның шағуы: Бұл малярияның таралуының ең көп таралған жолы. Жұқтырған аналық Anopheles масасы адамды шаққан кезде, паразиттер адамның қанына енеді.
Қан құю: Сирек жағдайларда, жұқтырған қанды құю арқылы малярия берілуі мүмкін.
Органдарды трансплантациялау: Жұқтырған донордан орган трансплантациялау кезінде де берілу қаупі бар.
Анадан балаға: Жүктілік кезінде немеесе босану кезінде анадан балаға берілуі мүмкін.

Малярияның Белгілері

Малярияның белгілері, әдетте, маса шаққаннан кейін 10 күннен 4 аптаға дейін пайда болады, бірақ кейде ұзағырақ уақыт алуы мүмкін. Негізгі белгілері:

Қызба: Дене температурасының жоғарылауы, көбінесе циклдік сипатта болады.
Қалтырау: Қатты дірілдеу және суықты сезіну.
Бас ауруы: Көбінесе күшті және пульсирленетін бас ауруы.
Бұлшықет ауруы: Денедегі жалпы бұлшықеттердің ауруы.
Шаршау: Қатты әлсіздік пен шаршау сезімі.
Жүрек айнуы және құсу: Асқазан-ішек жолдарының бұзылуы.
Терлеу: Қызбадан кейін қатты терлеу.
Анемия: Ұзаққа созылған ауру кезінде қандағы эритроциттердің азаюы.

Малярияны Диагностикалау

Малярияны дәл диагностикалау - тиімді емдеудің кілті. Негізгі диагностикалық әдістер:

Қанды микроскопиялық зерттеу: Бұл - малярияны анықтаудың ең кең тараған және сенімді әдісі. Қанның жұқа жағындысы алынып, микроскоппен паразиттердің бар-жоғын тексереді.
Жылдам диагностикалық тесттер (ЖДТ): Бұл тесттер паразиттердің арнайы антигендерін анықтайды және нәтижесін бірнеше минут ішінде береді. Әсіресе далалық жағдайларда немесе зертханалық жабдықтар жетіспейтін жерлерде ыңғайлы.
Полимеразды тізбекті реакция (ПТР): Бұл әдіс паразиттердің генетикалық материалын анықтайды және өте сезімтал, бірақ қымбат және күрделірек.

Малярияны Емдеу Әдістері

Малярияны емдеу аурудың түріне, ауырлығына және науқастың жағдайына байланысты. Емдеудің негізгі мақсаты - паразиттерді жою және асқынулардың алдын алу.

Әдіс	Сипаттамасы	Қолданылуы
Дәрі-дәрмекпен емдеу	Паразиттерді жоюға арналған арнайы антималяриялық препараттарды қолдану. Емдеу курсы паразит түріне және науқастың жағдайына қарай тағайындалады.	Аурудың бастапқы және ауыр емес кезеңдерінде, сондай-ақ асқынулардың алдын алу үшін қолданылады.
Қолдаушы терапия	Дене температурасын төмендету, сұйықтық балансын қалпына келтіру, анемияны түзету және басқа да белгілерді жеңілдету.	Аурудың белгілерін басу, науқастың жалпы жағдайын жақсарту және ағзаның қалпына келуіне көмектесу үшін.
Ауыр жағдайлардағы ем	Күрделі асқынулар кезінде стационарлық жағдайда қарқынды терапия, вена ішілік дәрі-дәрмектер және өмірлік маңызды функцияларды қолдау.	Миға, бүйрекке немесе басқа да маңызды органдарға зақым келгенде, сондай-ақ ессіздік немесе тыныс алу жеткіліксіздігі сияқты ауыр жағдайларда.

Малярияның Алдын Алу Жолдары

Малярияның алдын алу - бұл аурудың таралуын болдырмаудың ең тиімді жолы. Негізгі алдын алу шаралары:

Масаларға қарсы торлар: Ұйықтар алдында масаларға қарсы инсектицид сіңірілген торларды пайдалану.
Масаға қарсы репелленттер: Теріге немесе киімге масаға қарсы репелленттерді жағу.
Қорғаныс киімдері: Кешке немесе таңертең ерте масалар белсенді болатын уақытта ұзын жеңді жейделер мен шалбар кию.
Масалардың көбею орындарын жою: Су жиналатын ыдыстарды босату, шұңқырларды толтыру арқылы масалардың дернәсілдерінің даму орындарын азайту.
Профилактикалық дәрі-дәрмектер: Эндемиялық аймақтарға баратын адамдар үшін дәрігер тағайындаған арнайы антималяриялық препараттарды қабылдау.

Ықтимал Асқынулар

Емделмеген немесе ауыр малярия өмірге қауіп төндіретін асқынуларға әкелуі мүмкін:

Ми маляриясы: Миға әсер ететін ауыр асқыну, ессіздікке, құрысуларға және мидың зақымдануына әкелуі мүмкін.
Ауыр анемия: Эритроциттердің жойылуы салдарынан қандағы гемоглобин деңгейінің күрт төмендеуі.
Бүйрек жеткіліксіздігі: Бүйрек функциясының бұзылуы.
Тыныс алу жеткіліксіздігі: Өкпедегі сұйықтықтың жиналуы немесе тыныс алу жолдарының басқа да проблемалары.
Гипогликемия: Қандағы қант деңгейінің қауіпті түрде төмендеуі, әсіресе балаларда және жүкті әйелдерде жиі кездеседі.