Мұхтар Әуезовтің «Өскен өркен» романы - жазушының соңғы ірі туындыларының бірі, онда соғыстан кейінгі қоғамның дамуы, еңбек адамдарының бейнесі және жаңа заманның қалыптасуы суреттеледі. Шығармада адамгершілік құндылықтар, ұрпақтар сабақтастығы мен әлеуметтік өзгерістер терең талданып, халықтың рухани өсуі мен болашаққа деген нық сенімі басты назарға алынған. Бұл туынды дәуір шындығын көркем тілмен жеткізеді.
Шығармада автор қоғамның даму сатыларын және адам санасындағы өзгерістерді жан-жақты қарастырады. Романның басты тақырыптарына мыналар жатады:
Жазушы романды жазу барысында бірнеше әдеби тәсілдерді шебер ұштастырған. Төмендегі кестеде осы әдістердің ерекшеліктері көрсетілген:
| Тәсіл атауы | Сипаттамасы | Көркемдік маңыздылығы |
|---|---|---|
| Психологиялық талдау | Кейіпкерлердің ішкі тебіреністері мен ой-толғауларын егжей-тегжейлі суреттеу. | Тұлғаның мінез-құлқын және шешім қабылдау себептерін ашады. |
| Әлеуметтік реализм | Күнделікті тұрмыс пен өндірістік процестерді шынайы, боямасыз бейнелеу. | Дәуірдің тарихи бейнесін және қоғамдық құрылымды нақты көрсетеді. |
| Философиялық лиризм | Табиғат көріністері мен адам тағдырын терең мағыналы теңеулермен байланыстыру. | Шығарманың эстетикалық деңгейін көтеріп, оқырманға ой салады. |
Романдағы әрбір кейіпкер - белгілі бір әлеуметтік топтың өкілі ретінде танылады. Олардың бейнесі арқылы автор қоғамның бет-бейнесін сызады:
«Өскен өркен» романы тек тарихи кезеңді сипаттап қана қоймай, адам бойындағы жақсы қасиеттерді дәріптеуімен құнды. Оның тәрбиелік маңызы келесідей аспектілерде көрініс табады:
Бұл туынды классикалық әдебиеттің үздік үлгісі ретінде бүгінгі күні де өз өзектілігін жоғалтқан жоқ. Ондағы көтерілген мәселелер кез келген қоғамның даму кезеңінде кездесетін заңдылықтарды түсінуге көмектеседі.